پیوند کلیه پر است از سوالات و نکاتی که باید هر دو طرف اهدا کننده و دریافت کننده کلیه با آگاهی کامل از آن‌ها زیر تیغ جراحی بروند.

 

پیوند کلیه

عمل بینی

پیوند کلیه چیست؟

پیوند کلیه یا Renal transplantation  عبارت است از قرار دادن کلیهٔ انسان از شخصی به شخص دیگر. یک پیوند موفق میتواند عمر را طولانی کند و کیفیت زندگی را بسیار بهبود ببخشد. بیمار از محدودیت‌های دیالیز و از تظاهرات برگشت پذیر اورمی خلاص می‌شود. نزدیک به 90٪ از تمام بیماران در حالی پیوند کلیه را دریافت می‌کنند که کلیه‌های خودشان نیز سر جایشان قرار دارند .

 

 پیوند کلیه چگونه انجام می شود؟

جراح برش مایلی در ناحیهٔ یک‌چهارم تحتانی شکم بیمار ایجاد می‌کند. بعد از کنار زدن لایه‌های پوستی، عضلات و پریتوئن عروق ایلیاک که درون لگن قرار دارند در دید جراح قرار می‌گیرند. در بیماران مرد طناب اسپرماتیک نیز باید کنار زده شود. شریان ایلیاک داخلی، انتخاب اول در پیوند با گرافت محسوب می‌شوند.

شریان ایلیاک داخلی و ورید ایلیاک خارجی با کلمپ‌های قوی مثل بولداگ مسدود می‌گردند.

ابتدا باید شریان و سپس ورید به کلیه آناستوموز گردند. در این مرحله جریان خون کلیه به حالت طبیعی بر می‌گردد و در این مراحل باید فشار خون بیمار به دقت تحت کنترل قرار گیرد.

آخرین مرحله پیوند اتصال لگنچه و قسمت پروگزیمال حالب به مثانه است که یورترونئوسیستوستومی نام دارد. در این مرحله برش کوچکی در دیواره قدامی-طرفی مثانه ایجاد و انتهای فوقانی حالب را به درون مثانه وارد کرده و درون مثانه با بخیه ثابت می‌شود. معمولاً نیازی به گذاشتن درن در موضع جراحی نیست. در انتها یک سوند فولی جهت کاهش فشار مثانه برای فرد گذاشته می شود.

 پیوند کلیه

نکات مهم درباره عمل جراحی پیوند کلیه

اهدا کننده پیوند کلیه

معمولا دو نوع اهدا کننده کلیه وجود دارد:

1- اهداکننده زنده که به درخواست خود کلیه‌اش را می‌دهد و معمولا به اقوام نزدیک خود می‌تواند کلیه اهدا کند، زیرا سازگاری ژنتیکی فرد با اعضای خانواده اش و یا اقوام نزدیک بسیار زیاد است.

2- اهداکننده فوت شده: (مثل بیمار مرگ مغزی) یعنی کسی که فوت شده ولی کلیه او هنوز سالم است و قابلیت کار کردن را دارد، به بیمار پیوند زده می‌شود.

معمولا چون تقاضای پیوند کلیه زیاد است، یک لیست از کسانی که به هر دلیل فوت کرده‌اند و یا مرگ مغزی شده‌اند ولی کلیه سالمی دارند، تهیه می‌شود و به افراد متقاضی داده می‌شود.

 

عوارض پیوند کلیه

چون در پیوند کلیه از داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی بدن استفاده می‌شود، گیرندگان پیوند کلیه در معرض ابتلا به عفونت و برخی از بدخیمی‌ها هستند. علاوه بر موارد فوق ممکن است بافت پیوندی دچار پس زدگی شود. برای پیشگیری از عوارض مطرح شده، قبل از پیوند آزمایشات کامل فیزیکی برای تشخیص و درمان مواردی که می‌تواند پس از عمل پیوند باعث بروز مشکلاتی در بیمار شود، انجام می‌شود. تعیین نوع بافت، گروه خونی وکنترل آنتی بادی، برای تعیین هماهنگی بین بافت‌ها و سلول‌های دهنده و گیرنده ضروری است.

پیوند کلیه

چرا پیوند کلیه پس می‌زند؟

در صورتی که ناسازگاری ژنتیکی بین فرد اهدا کننده و فرد گیرنده که وجود داشته باشد، سیستم ایمنی فرد گیرنده، کلیه پیوندی را به عنوان بافت مهاجم شناسایی می‌کند. علیه آن پادتن ترشح کرده و آن را ازبین می‌برد.

به همین دلیل قبل از پیوند کلیه از فرد گیرنده و دهنده آزمایش‌های متعددی (از قبیل خون، تعیین نوع بافت، گروه خونی و کنترل آنتی بادی) گرفته می‌شود تا میزان سازگاری ژنتیکی بررسی شود. اگر چه تا حدی این ناسازگاری ها با سرکوب دستگاه ایمنی بدن فرد گیرنده تعدیل می‌شود.

اگر پیوند کلیه پس زده شود، چه باید کرد؟

اگر پیوند پس زده شود، بیمار باید برای دیالیز مراجعه کند و اگر علایمی مانند تب و درد مشاهده گردد، کلیه پیوند خورده، باید درآورده شود. در این صورت فرد می‌تواند برای دریافت کلیه جدید اقدام کند.اگر چند روز پس از جراحی، پیوند پس بزند باید کلیه را خارج کرد، ولی اگر چند ماه دوام بیاورد، به ندرت فرد با مشکلی روبرو خواهد شد.

پیوند کلیه

مراقبت ها و  تغذیه بعد از پیوند کلیه

بسیاری از بیماران پس از پیوند کلیه، اشتهای بهتری پیدا می کنند و به طور ناخواسته دچار افزایش وزن می شوند؛ بنابراین برای جلوگیری از افزایش وزن، خودتان را همیشه وزن کنید؛ همچنین از خوردن غذاهای پرکالری مانند غذاهای چرب، شیرینی ها، کلوچه و سایر غذاهای غنی از چربی یا شکر، خودداری نمایید.

با خوردن غذاهای زیر می توانید، دریافت کالری را کنترل کنید:

▪ سبزی ها و میوه‌های تازه

▪ گوشت بدون چربی، مرغ بدون پوست و ماهی

▪ فرآورده‌های شیری بدون چربی

▪ نوشابه‌های بدون شکر مانند نوشابه‌های رژیمی

 

آنچه شما باید در مورد شیوه زندگی پس از پیوند کلیه بدانید:

 

کربوهیدرات‌ها از طریق مصرف شکرها و نشاسته‌ها به دست می‌آیند. آن‌ها سوخت و انرژی بدن را تأمین می‌کنند. زمانی که داروهای کورتن مصرف می‌کنید، استفاده از مقادیر زیاد کربوهیدرات برای بدن شما، مشکل زا است و می‌تواند منجر به افزایش قند خون و ایجاد دیابت شود.

داروهای تجویز شده توسط پزشک را سر وقت و به طور کامل مصرف کنید.

از بستن کمربندهای تنگ خودداری کنید.

رعایت بهداشت محیط و بهداشت فردی بسیار حائز اهمیت می‌باشد.

.شستن مکرر دست ها برای پیشگیری از عفونت‌های احتمالی بسیار حائز اهمیت است

حداقل 6 تا 8 هفته بعد از عمل جراحی پیوند کلیه نباید جسم سنگینی را بلند کنید و یا فعالیت بدنی شدید داشته باشید.

مدت 2 تا 3 ماه بعد از عمل جراحی نباید جسم سنگین تر از 9 کیلو گرم را بلند کنید و حداقل 4 تا 6 ماه بعد از جراحی نباید جسم سنگین تر از 18 کیلو را بردارد و بلند کنید.

رعایت کردن بهداشت موادغذایی از بروز بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری می کند. سبزیجات و میوه جات باید با مواد ضدعفونی کننده کاملا شسته و ضدعفونی شوند.

غذای شما باید کم نمک و کم چربی باشد. از خوردن غذاهای آماده مثل سوسیس، کالباس، پیتزا و غذاهای رستورانی پرهیز کنید. همچنین خوردن غذاهای کنسروی مثل تن ماهی و انواع غذاهای کنسرو شده و کله پاچه توصیه نمی شود.

 

همچنین بخوانید : چه عواملی سلامت کلیه ها را به خطر می‌اندازد؟

 

در ادامه:

به دلیل افزایش حساسیت پوست به نور آفتاب در نتیجه مصرف داروهای پیوندی بهتر است در معرض نور مستقیم آفتاب قرار نگیرید و اگر مجبور به بودن در معرض آفتاب بودید، می توانید از کلاه نقاب دار استفاده نمایید و حتما از ضد آفتاب استفاده کنید.

از افزایش وزن بپرهیزید، چون میزان برخی از داروها بر اساس وزن شما محاسبه می‌شود و با افزایش وزن باید به مقدار زیادتری استفاده شوند که قطعا به دنبال آن عوارض دارویی خیلی بیشتر خواهد بود.

اگر ازدواج کرده اید، در مورد زمان از سرگیری فعالیت های جنسی با پزشک یا پرستار تیم پیوند مشورت کنید. به طور معمول یک ماه پس از پیوند در صورتی که آمادگی داشته باشید می‌توانید فعالیت های جنسی را از سر بگیرید.

علائم و نشانه‌های پس زدگی کلیه از جمله کاهش ادرار، ورم، تب، افزایش فشار خون، افزایش وزن و احساس سفت شدن کلیه پیوندی را همواره به خاطر داشته باشید.

 

ورزش کردن

یک برنامه منظم ورزشی تعیین کنید تا به بهبودی عمل جراحی، سلامتی کل بدن و سلامت روحی خود نیز کمک کرده باشید.

تحت نظر پزشک با ورزش های کششی شروع کنید و پیاده روی را به آن اضافه کنید.

بعد از بهبود محل برش جراحی، می توانید کم کم ورزش دوچرخه سواری، تنیس، شنا و حتی ورزش های هوازی را انجام دهید.

بیمار خانم حداقل یک سال بعد از عمل جراحی پیوند کلیه نباید باردار شود.

بیمار خانم اگر فرزند شیرخوار دارد، نباید به او شیر دهد، زیرا داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی که بیمار بعد از پیوند کلیه مصرف می کند، می‌تواند از طریق شیر مادر وارد بدن نوازد شود. این داروها برای کودک مضرند.

بیماران خانم بعد از پیوند کلیه بایستی سالی یک بار آزمایش پاپ اسمیر (برای تشخیص سرطان دهانه رحم) را انجام دهند، زیرا داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی، احتمال ابتلا به برخی انواع سرطان را افزایش می‌دهند.

پیوند کلیه

در این شرایط بعد از پیوند کلیه حتما به پزشک مراجعه شود:

اگر بیمار تب 7/37 درجه سانتی گراد و بالاتر دارد.

اگر علائمی مشابه بیماری آنفلوآنزا دارد.

درد جدیدی در اطراف محل پیوند شروع شده است.

افزایش وزن ناگهانی داشته و یا طی 24 ساعت 1 کیلوگرم به وزن او اضافه شده است.

تجمع مایعات (آب آوردن) در بدن یا ادم و ورم دارد.

مقدار دفع ادرار به طور واضحی کم شده است.

 

کلیه پیوندی چند سال کار می کند؟

95درصد كلیه‌های پیوندی در یك سال خوب كار می‌كند.در مدت 10 سال این درصد عملكرد به 85درصد می‌رسد كه به علت پدیده پس زدن یا در اصطلاح Rejection است كه در بیشتر پیوندها عاملی تهدیدكننده محسوب می‌شود. تعداد كمی هم حدود 2 تا 3درصد بیماران به ویژه بیماران دیابتی به دلیل وجود چربی در دیواره عروق دچار لخته می‌شود كه البته این نوع عدم موفقیت پیوند كلیه‌ها بیشتر ضعف تكنیكی است.
آنتی‌بیوتیك‌ها، داروهای ضد درد، داروهای كورتونی و داروهای مختلف جهت جلوگیری از پس زدن كلیه پیوندی از همان آغاز كار كلیه جدید به گیرنده داده می‌شود. این داروها توسط متخصصان نفرولوژی مدیریت می‌شود.
در خصوص موارد پیوند مجدد روی یك بیمار به دلیل رد پیوند اول، تاكنون موارد زیادی پیوند دوم با موفقیت انجام شده اما در برخی موارد حتی پای پیوند سوم كلیه نیز به میان آمده است.

همچنین بخوانید : شایعترین عفونت کلیه چیست؟

دیدگاهتان را بنویسید

Please enter your comment!
Please enter your name here